“Uyghurbiz” tor békitining sahibi ilham toxti nezerbend qilinghan

RFA-Uyghur   Muxbirimiz méhriban

2010-12-13

Igiligen uchurlardin melum bolushiche, merkizi milletler uniwérsitétining dotsénti, uyghur biz tor békitining sahibi ilham toxti ependi, 9-Dékabir béyjing dölet amanliqi xadimliri teripidin «chay ichish» ke élip kétilip, 13-Dékabir düshenbe künigiche dériki bolmighan.

AFP

Ilham toxti ependi léksiyige kirishtin burun sirtni közetmekte. 2010-Yili 12-Iyun béyjingda.

Ilham toxti ependi we uning ailisidikilerning dériki bolmighan

“Boshün” tor bétidiki xewerdin melum bolushiche, musteqil tetqiqatchi ilham toxti ependi ötken peyshenbe küni élip kétilip etisi etigende, béyjing saqchi dairiliri ilham toxtining ayali shundaqla uning emdila 4 yash hem 9 ayliq bolghan ikki oghlinimu bille élip ketken. Hazirghiche ularningmu dériki bolmighan.

Igiligen uchurlardin melum bolushiche, xitay dairiliri 10 – Dékabir xitay türmisidiki kishilik hoquq paaliyetchisi lyu shyawbo üchün norwégiyide ötküzülidighan nobél tinchliq mukapati tarqitish harpisida, xitaydiki kishilik hoquq aktipliri hem ziyaliylar bolup 40 tin artuq kishini nezerbend qilghan.

Közetküchilerning qarishiche, ilham toxti ependining bu nöwet nezer bend qilinishi, uning bu yilliq nobél tinchliq mukapati sahibi lyu shyawbo we uning ayali bilen bolghan yéqin munasiwiti sewebidin bolghan iken.

Melum bolushiche, bu qétim xitay hökümet dairiliri teripidin nezerbend qilinghan kishilerning beziliri öz ailiside nezerbend qilinghan bolsa, ilham toxti ependige oxshash yene bir qisim kishiler “sayahet qildurush” yaki “bir piyale chay ichip söhbetlishish” namida dölet amanliq qoghdash xadimliri hem saqchilar teripidin bashqa jaylargha élip kétilip nezerbend qilinghan.

“Boshün” tor bétidiki xewerde déyilishiche, ilham toxti ependining 10- Dékabir jüme küni we 13- Dékabir düshenbe küni dersi bolsimu, u derske kelmigen. Biz ilham toxti ependining nöwettiki ehwalini igilesh üchün uning béyjingdiki xizmetdashliri, oqughuchiliri hem tonushlirigha téléfon qilghan bolsaqmu, emma ular bizge ötken jüme künidin bashlap ilham toxti ependini körmigenlikini bildürüshti.

Ilgiri ilham toxti ependining léksiyilirini anglighanliqini bildürgen bireylen, özining yéqindin buyan aldirash bolup ketkini üchün ilham toxti ependi bilen alaqilishelmigenlikini bildürdi.

Emma u sözining axirida yene özining bashqa oqughuchilardin ilham toxti ependining ötken heptidin buyan derske kelmigenlikini, hem öz oqughuchiliri bilen bashqa jaylardimu uchrashmighanliqini, shunga hazir oqughuchilarning ilham muellimdin ensirewatqanliqini bildürdi.

Biz ilham toxti ependini birqeder yaxshi bilidighan xitay ziyaliyliridin béyjingdiki wang lishung ependi, tibetlik ayal yazghuchi woésér qatarliqlargha téléfon qilish arqiliq ilham toxti ependining ehwali heqqide uchur élishqa tirishqan bolsaqmu, emma ularmu öz ailisige nezerbend qilinghini üchün, ular bilen alaqilishish imkaniyiti bolmidi.

Ziyaliylar hem kishilik hoquq aktiplirigha qarita nezerbend we tutqun qilish herikiti

Amérika awazi, erkin asiya radiosi, engliye b b s agéntliqi, fransiye agéntliqi, gérmaniye awazi qatarliq xelqara metbuatlardimu, ötken heptidin buyan xitayning herqaysi chong sheherliri hem ölkiliride kishilik hoquq aktipliri hem xitaydiki sezgür mesililer heqqide maqale- Eser élan qilip kéliwatqan ziyaliylargha qaritilghan nazaret kücheytilgenliki heqqide köplep xewerler bérildi.

Xewerlerdin melum bolushiche bu qétim xitay dairiliri xitay dölet ichidiki ziyaliylar hem kishilik hoquq aktiplirigha qarita eng keng dairidiki nezerbend qilish, tutqun qilish herikiti élip barghan. Bu qétim nezerbend qilinghanlarning sirt bilen bolghan intérnét hem téléfon alaqiliri üzüp tashlinip, ular öz öyliri yaki bashqa jaylarda nezerbend astigha élinghan.

Chetel axbarat organlirining xewerliri qattiq qamal qilinghan

Xewerlerge qarighanda, xitay hökümiti norwégiyide ötküzülidighan nobél tinchliq mukapati murasimi mezgilide, xitaydiki kishilik hoquq aktipliri hem bir qisim ziyaliylarni nezerbend qilipla qalmastin belki chetel xewer agéntliqlirining tor betlirinimu qamal qilghan.

Engliye b b s agéntliqining bügünki xewiridin melum bolushiche, xitaydiki tor abunichiliri bügün b b s agéntliqi muxbirlirigha xitay hökümet dairilirining ötken heptidin buyan, chetel axbarat organlirining xewerlirini yene bir qétim qattiq qamal qilghanliqini bildürgen. 13- Dékabir bbch, chnn qatarliqlarning xitaydiki tor betliri eslige keltürülgen bolsimu, emma ötken yilidin buyan xitayda taqiwétilgen fachebook, twitter youtube qatarliq xelqaraliq ammiwi tor béketliri hem erkin asiya radiosi qatarliq metbuatlar, xelqara qelemkeshler jemiyiti, b d t ning xelqara insan heqliri komitéti qatarliqlarning tor béketliri yenila taqaqliq halette iken.

Copyright © 1998-2011 Radio Free Asia. All rights reserved.

发表评论

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / 更改 )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / 更改 )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / 更改 )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / 更改 )

Connecting to %s