D u q, xitayning ilham toxtining yurtigha qaytip uruq – Tughqanlirini yoqlishini chekligenlikini eyiblidi

Merkizi gérmaniyining myunxén shehiridiki dunya uyghur qurultiyi jüme küni radiomizgha bayanat élan qilip, béyjing dairilirining béyjing merkizi milletler uniwérsitéti dotsénti ilham toxtining yurtigha qaytip uruq -Tughqanlirini yoqlishini chekligenlikini eyiblidi.
Muxbirimiz erkin
2010-10-01
 
Qurultay bayanatchisi dilshat rishitning eskertishiche, bu weqe ilham toxtining yurti we uruq – Tughqanlirini yoqlash hoquqini öz ichige alghan sayahet hoquqining depsende qilinishi bolupla qalmay, bu yene sherqiy türkistandiki xitay yerlik hakimiyitining küchiyip, béyjing dairilirining tizginidin chiqip kétiwatqanliqini körsitidiken. 

Ilham toxti xitayning dölet bayrimidin paydilinip ürümchi, atush qatarliq jaylarni ziyaret qilip, bu yurtlardiki uruq – Tughqanlirini yoqlimaqchi bolghan. Dairiler deslepte uning yurtigha bérishigha qoshulghan bolsimu, lékin u 30 – Chésla yolgha chiqishtin sel burun béyjing sheherlik dairiler uning bilen alaqiliship, uning yurtigha bérishi ret qilinghanliqini uqturghan idi.

Weziyettin xewerdar erbablarning eskertishiche, “5 – Iyul weqesi” yüz bérip ikki kündin kéyin, aptonom rayonning reisi nur bekri ilham toxtigha hujum qilip, uning bu weqege jawabkar kishilerning biri ikenlikini jakarlighan hemde aptonom rayonluq j x nazariti uning üstidin tutush buyruqi chiqarghan. Lékin, béyjingdiki yuqiri derijilik organlarning arilishishi bilen j x nazaritining tutush buyruqi ijra qilinmighan. 

Bu xewer xitay hökümet dairiliri teripidin resmiy étirap qilinmighan bolsimu, lékin ilham toxti “7‏ – Iyul weqesi”din kéyin, bir mezgil solap qoyulghan idi.

Bezi analizchilar béyjing dairiliri ilham toxti yurtigha barsa uyghur aptonom rayoni dairiliri teripidin tutqun qilinishidin ensirigen bolushi mumkinlikini ilgiri sürgen.

Dilshat rishit ilham toxti weqesi “sherqiy türkistanda xitay köchmenler hakimiyitining küchi zoriyip, 1920 we 30 – Yillardikidek béyjing merkizi hökümitining küchi yetmeydighan xitay köchmenliri “özi xan, özi beg” boluwalidighan weziyet shekilliniwatqanliqidin dérek béridu,” dep körsetti.

 

发表评论

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / 更改 )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / 更改 )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / 更改 )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / 更改 )

Connecting to %s