Ilham toxti bilen yéngi söhbet

Musteqil tetqiqatchi ilham toxti bu yilning béishidiki fransiye ziyariti dawamida, uyghur élidiki mesililer heqqide pikir bayan qilghan we bir qisim yerlik emeldarlarni tenqid qilghan؛ bu seweblik u béyjinggha qaytqandin kéyin nezerbent astigha élinghan hem u bashquruwatqan uyghurbiz tor béti taqiwétilgen idi.
Muxbirimiz shöhret hoshur 
2009-05-05
 
ilham-tohti1-305
2009 – Yili féwralning axirida, ilham toxti fransiye ziyaritide chüshken süriti.
RFA Photo / Shohret Hoshur
 

3 – May dunya axbarat erkinliki künide musteqil tetqiqatchi ilham toxtining nöwettiki ehwali heqqide melumat igiliduq. Ilham toxti 3 aygha sozulghan sükütidin kéyin, tunji qétim ziyaritimizni qobul qilip, özining nöwettiki ehwali heqqide melumat berdi. 

Uyghurlar uyghurbiz tor béti arqiliq yéqinqi 60 yildin béri tunji qétim musteqil axbaratchiliq we musteqil tetqiqatchiliqning temini tétidi. Emma bu purset bek uzun dawam qilmidi hem köpligen kishiler bu pursetni tonup bolghiche, tor bet étiwétildi. Xitay paytexti béyjingda échilghan bu tor bet, uyghur rayonidiki birqisim emeldarlarni biaram qilghan idi. 

Intérnéttiki inkaslardin qarighanda, nöwette weten ichi – Sirtidiki uyghur ziyaliyliri, ilham toxtining nöwettiki ehwalidin endishe qilmaqta؛ béyjingdiki alaqidar dairiler bolsa ilham toxtigha mötidil pozitsiye tutuqluq, emma uyghur rayonidiki yerlik dairiler uninggha yenila nepret közide qarimaqta. 

Yéqinda qolimizgha chüshken bir uqturushname bu weziyetni éniq eks körsitip béridu. Uqturushname diyarim tor shirkitige ait bolup mundaq déyilidu: “uyghurlarning ümid yultuzi ilham toxti namliq eser 10 minut ichidila, bizge zor awarichiliq tépip berdi. Qayta – Qayta tekitlisekmu bashqurghuchilirimiz segek bolmaywatidu. Eger yene mushundaq boliwerse, diyarim torini awarichiliqqa muptila qiliwatqan, shu bashqurghuchilarning özinila, mesuliyetke ittirip qoyushqa mejbur bolimiz.”

Uqturushta yene, üch wilayet inqilabi, abduxaliq uyghur, rabiye qadir, sidiq haji rozi, küresh kösen we ilham toxti qatarliq kishilerning ismi tilgha élinghan timilarni testiqlimasliq buyrulghan. 

Hökümet terep ilham toxtigha qarita mana mushundaq sezgür pozitsiye tutuwatqini üchün, xelqning ilham toxtining nöwettiki ehwali heqqidiki endishiliri dawam qilmaqta. Melum bir tor bette élan qilinghan ” qaysi uyghurning derdi yoq” namliq maqalide, ilham toxti otturigha qoyghan pikirlerning uyghurlarning yürek sözi ikenliki؛ hökümet terep rastinla, jemiyet muqimliqini oylisa, ilham toxtigha oxshash kishilerni jazalashning ornigha mukapatlishi kérekliki bayan qilinghan. 

Xitay hökümiti ikki heptining aaldida kishilik hoquq heriket pilanini élan qildi. 3 ‏ – May küni dunya axbarat erkinliki küni. Shunga biz bu munasiwet bilen ilham toxtining ehwalini igilesh üchün uning ailisige téléfon qilduq.

Bu yéqinqi 3 aydin béri ilham toxtining tunji qétim ziyaritimizni qobul qilishidur. Bu ilham toxtining nöwette nezerbendtin xaliy ikenlikidin bisharet bermekte؛ emma uyghurbiz tor bétining qayta échilip – Échilmaydighanliqi yenila éniqsiz halette. 

Yuqiridiki awaz ulinishidin, bu heqtiki melumatimizning tepsilatini anglaysiler.

发表评论

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / 更改 )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / 更改 )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / 更改 )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / 更改 )

Connecting to %s