Tetqiqatchi ilham toxti ochuq xet élan qildi

Bügün “uyghur biz” tor békitining sahibi, merkizi milletler uniwérsitétning dotsénti, musteqil tetqiqatchi ilham toxti ependi, ötken hepte türkiyide échilghan, xelqara türk dunyasi medeniyet yighinigha qatnishalmighanliqi sewebi bilen, http://www.uighurbiz.net Xelqara tor békitide xitay hökümitige ochuq xet élan qildi.
Muxbirimiz mihriban
2010-04-26
 
Ilham-Nur-Uyg-Ishsizlar-305
Süret, uyghur diyaridiki melum bazarda toplushup turushqan uyghur ishsiz yashliridin bir körünüsh. Xitayning uyghur aptonum rayoni reisi nur bekri we uyghur ziyaliysi ilham toxti yéqinda ayrip halda uyghur yashliridiki ishsizliqlar toghrisida oxshimighan qarashlirini otturigha qoyushqan.
RFA Photo
 

19 – Aprél bashlanghan, 2 – Nöwetlik xelqaraliq türk dunyasi medeniyet ilmiy muhakime yighini 25 – Aprél küni türkiyining izmir shehiride ayaghlashti. Yighingha 25 dölettin 400 etrapida, tarixchi, türkolog, arxéolog, edebiyatchi, yazghuchi we shairlar ishtirak qilghan bolup, bu ilmiy muhakime yighinigha béyjing, türkiye we ottura asiyadin kelgen bir qisim uyghur mutexessislirimu qatnashqan. Emma, béyjing merkiziy milletler uniwérsitétidin ilham toxti qatarliq 8 oqutquchi wiza alghan bolsimu, xitay hökümiti bularning tötining kélishige ruxset bermigenliki üchün yighingha qatnishalmighan idi.

Bügün musteqil tetqiqatchi ilham toxti ependi, http://www.uighurbiz.net Xelqara tor békitide, xitay hökümitining özini bu yighingha qatnishish üchün chégridin chiqarmighanliqigha nisbeten naraziliq bildürüp, ochuq xet élan qildi.

Ilham toxti ependi xétide, özining xitay xelq jumhuriyitining qanunluq puqrasi ikenlikini, uzundin buyan uyghur mesilisi tetqiqati bilen shughullinip kéliwatqanliqini؛ bu yil 3 – Ayning axirliri türkiyide échilidighan 2 – Nöwetlik xelqaraliq türk dunyasi medeniyet ilmiy muhakime yighinigha qatnishish teklipi tapshuruwalghandin kéyin, özining köp tirishchanliqlar körsitishi netijiside, munasiwetlik organlarning uning bu yighingha qatnishishigha ruxset qilghanliqini؛ emma yighingha bir nechche kün qalghanda bolsa özige tuyuqsiz uqturush kélip, türkiyege bérishtin cheklengenlikini bayan qilish arqiliq؛ xitay hökümitining özini xitay dölitining qanunluq puqrasi dep étirap qilghan turuqluq, dölet qanunida belgilengen “puqralarning öz – Heq hoquqliridin behrimen bolush” hoquqigha xilap halda, normal bir ilmiy muhakime yighinigha qatnishish pursitidin mehrum qilip, chégridin chiqishigha ruxset qilmighanliqigha naraziliq bildürgen.

Ilham toxti ependi xétide, xitay qanunida belgilengen belgilime, nizamlarni misal élip körsitish arqiliq xitay hökümitining öz qanunida belgilengen belgilimilerge emel qilmighanliqini tenqidligen.

Biz bu xet munasiwiti bilen ilham toxti ependini ziyaret qilduq. Ziyaritimizni qobul qilghan ilham toxti ependi, munasiwetlik dairilerning türkiyide türk dunyasi medeniyet ilmiy muhakime yighini échilghan mezgilde, özini “sayahet qildurup kélish” teklipi bilen xeynendaw ariligha élip kétip, shu yerde “5 kün aram aldurghanliqi” ni, tünügün yighin ayaghlashqandin kéyin qayturup ekelgenlikini, qaytip kelgendin kéyin özining uyghurbiz tor békitining chetellerdiki tor békiti uyghur biz nét tor békitide bu ochuq xetni élan qilghanliqini bayan qildi. 

Ilham toxti ependi özining shu taptiki epsuslinishining bu yighingha qatnishalmighanliqidin emes, belki xitay hökümitining özi belgiligen qanun, nizamlargha xilap halda, tetqiqatchilarning normal bir xelqara ilmiy muhakime yighinlirigha qatnishishishighimu türlük bahanilerni tépip, ruxset qilmasliqidin boluwatqanliqini ipadilidi. 

Ilham toxti ependi hökümet dairilirining özige türkiyidiki yighingha bérishqa ruxset qilmighanliqi heqqide héchqandaq chüshendürüsh bermigenlikini, shundaqla özining wéngriye hem gollandiyilerde ötküzülidighan ilmiy muhakime yighinlirigha qatnishish teklipini tapshuruwalghan bolsimu, emma hökümet dairilirining özining bu yighinlargha bérish heqqidiki iltimaslirigha hazirche ipade bildürmigenlikini bayan qildi.

Söhbitimiz axirida, ilham toxti ependi özining hazir yenila uyghurlar mesilisi heqqidiki tetqiqati bilen shughulliniwatqanliqini, her heptide bir qétim oqughuchilargha uyghur mesilisi heqqidiki léksiyisini sözlewatqanliqini, emma bu paaliyetliri yenila munasiwetlik organlarning ishtirak qilishi hem tekshürüshi astida élip bériliwatqanliqini bayan qildi.

Yuqiridiki awaz ulinishidin, bu heqtiki melumatimizning tepsilatini anglaysiler.

 

发表评论

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / 更改 )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / 更改 )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / 更改 )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / 更改 )

Connecting to %s